Kpa, bar, mbar, mmHg, cmH2O


Geschreven door: Carlita Versteeg-Kemman op 2016-10-04 13:46:27


Laten we beginnen bij het bereik van een schaal op een manometer. Eerder in een blog hebben we het gehad over verschillende typen vacuümregelaars, zoals hoog en laag vacuüm. Vanzelfsprekend dat de schaalverdeling van deze verschillende typen ook verschilt. Het bereik is immers anders. Al lijkt het op het eerste gezicht niet zo duidelijk. Met de volgende afbeelding proberen we hier meer inzicht in te geven:

Aan de linkerzijde is een manometer van een hoog vacuümregelaar zichtbaar en aan de rechterzijde van een laag vacuümregelaar. Beide manometers hebben een schaalverdeling die een groot deel van de manometer bedekt. Maar het bereik van deze manometers hebben een groot verschil. Namelijk in het rechterplaatje is een geel vlak aangebracht. Dit gele vlak geeft het bereik van deze laag vacuümregelaar weer, namelijk -20kPa/-160mmHg. Maar dit gele vlak komt overeen met het kleine gele vlak in de linker afbeelding. En bij deze hoog vacuümregelaar is dit maar 1/5 van het volledige bereik. Gelukkig maar dat deze verschillen van bereik er zijn. Want dit komt ten goede aan de veiligheid en gebruikersvriendelijkheid van de regelaars. Hoog vacuüm bereiken willen we immers niet gebruiken bij bijvoorbeeld baby’s…. Zie blog van 3 mei 2016.

Daarnaast zijn er ook verschillen in de maat aanduidingen. De meest gebruikte aanduiding tegenwoordig is kPa. Deze wordt ook gebruikt in de NEN-EN-ISO 10079, de norm voor vacuümregelaars. Daarnaast worden ook mmHg en bar gebruikt en in sommige gevallen zelfs cmH2O. Deze laatste is alleen specifiek bij zeer laag vacuüm waar ik later op terug kom.

De aanduiding mmHg werd voorheen vaak gebruikt. Dit was de eenheid waarin de drukken werden aangegeven in de medische wereld. Het is afgeleid van de zichtbare kwik (of water) kolommen waarop druk werd uitgeoefend. De druk op zo’n kolom gaf een weergave in millimeters weer en zo kwam er een duidelijke mmHg aanduiding. Ook bar en mbar (millibar) is zichtbaar op enkele manometers. Bar is ook de maateenheid die wordt gebruikt bij luchtdrukmetingen. De atmosfeer hier op zeeniveau is 1 atmosfeer wat gelijk staat aan 1 bar. 1mbar komt in de buurt van 1 cmH2O en komt daarom ook alleen voor op zeer laag vacuüm bereiken.

Zoals eerder vermeld is kPa nu de meest gebruikte eenheid. Dit is ook de eenheid die aangewezen is als SI (internationale stelsel van eenheden) voor druk. Dat er doorgaans meerdere meeteenheden op de manometer zijn aangegeven is ter verduidelijking voor de gebruiker; bij iedere instelling een omrekentabel inschakelen is ook niet alles…

100kPa = 760mmHg = 1bar


Nu die specifieke cmH2O. Dit is inderdaad letterlijk centimeter water (kolom), gebaseerd op net zo’n kolom als bij mmHg. Dit is bruikbaar bij zeer lage drukinstellingen zoals Thorax drainage waar maar met maximaal -10kPa (-100 cmH2O) gewerkt mag worden volgens de norm. Er zijn nog systemen die gebruik maken van een fles met water waar een peilstok met centimeters in geplaatst wordt. Als er een drie flessen systeem werd toegepast bij thorax drainage, waarbij deze waterfles een onderdeel van is, werd de peilstok geplaatst op 20 cm: dit gaf heel basaal 20cmH2O.
Deze maateenheid is een ‘vertrouwde en inzichtelijke’ maateenheid. Daarom wordt deze eenheid vandaag de dag dan ook op specifieke thorax vacuümregelaars gebruikt die in te stellen zijn middels een manometer.

 

Samenvattend:
Kilopascal (kPa) is de Standaard eenheid voor de meting van drukken. Deze zult u ook het meest tegenkomen. Maar om de weergave van zeer lage drukken weer te geven, wordt er ook gewerkt met centimeters water (cmH2O).

Dat er meerdere eenheden op een manometer worden gebruikt, is om zoveel mogelijk gebruikers tegemoet te komen in de aflezing. Wat niet wegneemt dat het te alle tijden van belang blijft om bewust te zijn van de instellingen! Met als belangrijkste factor de FLOW! (Zie blog 15 juni 2015.)